Ba thuật ngữ, mỗi cái một câu: APR là lãi suất đơn danh nghĩa theo năm, APY là lãi suất thực theo năm có lãi kép, còn ROI là số bạn thực sự kiếm được. Lãi suất mà Bitfinex hiển thị cho việc cho vay là APR (lãi suất ngày × 365, không tính lãi kép); nếu bạn cho vay lại phần lãi đã đáo hạn, lãi kép biến con số thực theo năm thành APY (luôn ≥ APR); và phần trăm bạn thực sự bỏ túi vào cuối năm là ROI — được quyết định cùng lúc bởi phí, thời gian nhàn rỗi và tần suất cho vay lại, và thường thấp hơn APR bạn đã đăng.
Hướng dẫn 3 phút này giải thích sự khác nhau giữa ba khái niệm, vì sao ROI thực của người cho vay thường thấp hơn APR đã đăng, và cách nâng cả ba con số lên.
APR: lãi suất đơn danh nghĩa theo năm (con số Bitfinex hiển thị)
APR (Annual Percentage Rate, lãi suất theo năm) quy đổi lãi suất từng kỳ ra năm mà không tính lãi kép. Lãi suất cho vay Bitfinex về bản chất là lãi suất ngày, nên APR = lãi suất ngày × 365. Ví dụ, với lãi suất ngày 0,04%, APR = 0,04% × 365 ≈ 14,6%. Đây là con số bạn thấy trong sổ lệnh và khi đăng lệnh, nhưng nó giả định "cho vay được suốt cả năm và không bao giờ tái đầu tư lãi" — hai giả định gần như không bao giờ đúng trong thực tế.
APY: lãi suất thực theo năm có lãi kép
APY (Annual Percentage Yield, lợi suất theo năm) tính cả hiệu ứng lãi kép từ việc tái đầu tư lãi. Khi khoản vay đáo hạn, gốc cộng lãi trở về ví của bạn, bạn cho vay lại, và kỳ tiếp theo sinh lãi trên gốc lớn hơn — đó là lãi kép. Với lãi suất ngày 0,04% và tái đầu tư mỗi ngày: APY = (1 + 0,0004)^365 − 1 ≈ 15,7%, cao hơn APR 14,6% khoảng một điểm phần trăm. Lãi suất càng cao, khoảng cách APR–APY càng rộng: lãi suất ngày 0,1% (APR 36,5%) sau lãi kép cho APY gần 44%.
ROI: số bạn thực sự kiếm được (kết quả)
ROI (Return on Investment, tỷ suất lợi nhuận) = số tiền thực kiếm được trong một giai đoạn ÷ vốn đầu tư. Đó là kết quả, không phải lãi suất theo năm, và áp dụng cho bất kỳ khoảng thời gian nào. Khác biệt với APR/APY: ROI phản ánh "điều thực sự xảy ra" — bao gồm thời gian nhàn rỗi khi vốn không được cho vay, phí tài trợ Bitfinex thu trên lãi (khoảng 15%), và bạn có tái đầu tư hay không. Vậy nên APR đăng 14,6% không có nghĩa ROI cuối năm là 14,6%.
Cả ba trong một bảng
| APR | APY | ROI | |
|---|---|---|---|
| Ý nghĩa | Lãi đơn danh nghĩa theo năm | Lãi theo năm có lãi kép | Lợi nhuận thực tế |
| Tính lãi kép? | Không | Có | Tùy thực tế |
| Khoảng thời gian | Theo năm | Theo năm | Bất kỳ giai đoạn nào |
| Gồm phí/nhàn rỗi? | Không (lý thuyết) | Không (lý thuyết) | Có (thực tế) |
| Dùng khi cho vay | Lãi suất bạn đăng | Tiềm năng sau lãi kép | Số thực bỏ túi |
Câu nhớ: APR là "giá niêm yết", APY là "tiềm năng sau lãi kép", ROI là "sự thật khi quyết toán".
Vì sao ROI thực thường thấp hơn APR đã đăng?
Ba thứ ăn mòn lợi nhuận:
- Thời gian nhàn rỗi: vốn của bạn không được cho vay từng giây. Đặt quá cao không khớp, và khoảng trống sau đáo hạn mà không đăng lại ngay đều là những đoạn sinh 0 lãi. (Vì sao vốn nhàn rỗi, xem bài về cơ chế khớp lệnh.)
- Phí tài trợ: Bitfinex thu khoảng 15% phần lãi bạn kiếm (chỉ trên lãi, không trên gốc). APR 14,6% sau phí còn khoảng 12,4%.
- Không tái đầu tư: lãi nằm yên trong ví, không cho vay lại, nghĩa là bạn chỉ nhận APR, không có phần cộng lãi kép của APY.
Các bot cho vay (EarnUSD, Cryptolend, Altinvest, Coinlend, v.v.) lấp ba lỗ hổng này: tự đăng lại để rút ngắn thời gian nhàn rỗi, và tự tái đầu tư khi đáo hạn để biến APR thành APY. Thời gian nhàn rỗi là phần nhạy cảm nhất với tốc độ phản ứng — EarnUSD, ngoài việc tự cho vay lại khi đáo hạn, còn thêm phát hiện lãi suất cao mỗi 1 phút cộng chộp lệnh ngoài chu kỳ, ép cả "đặt quá cao, không khớp" lẫn "khoảng trống sau đáo hạn" xuống mức tối thiểu, để ROI thực bám sát APY lý thuyết nhất có thể.
Kết luận
APR là lãi suất danh nghĩa bạn đăng, APY là tiềm năng theo năm sau lãi kép, ROI là số thực bỏ túi sau phí và thời gian nhàn rỗi. Lẫn lộn ba cái, bạn sẽ tưởng "đăng 14,6% là cuối năm có 14,6%". Thứ thực sự nâng ROI là rút ngắn nhàn rỗi + tự tái đầu tư + chộp lãi suất cao — chính là giá trị cốt lõi của một bot cho vay.